01
Rechtelijke status
De telbaarheid van de periode onder de tijdelijke bescherming en een overstap naar een verblijfsvergunning met niet-tijdelijk doel.
Gemeenschappelijk wetsvoorstel van ukrainische deskundigen
Nationaal programma voor de overgang van Oekraïense oorlogsvluchtelingen
Van tijdelijke bescherming naar langdurig verblijf, sociale integratie en Nederlandse nationaliteit
Juristen uit Oekraïne die in Nederland werken, hebben een wetsinitiatief opgesteld: een nationaal pad van tijdelijke bescherming naar een stabiele verblijfsstatus met een eigen route naar naturalisatie. Het gaat niet om een gunst, maar om het ordelijk vastleggen van de rechtspositie van mensen die al bijna vier jaar in Nederland wonen, werken en belastingen betalen.
Gemeenschappelijk wetsvoorstel · de lege ferenda
Het document beschrijft voorgestelde wetswijzigingen, geen rechten die al gelden. Het is opgesteld op 11 november 2026, op 12 november 2026 herzien, en moet vóór formele indiening nog een grondwettelijke, Europese, budgettaire en administratieve toets doorstaan.
Kernpropositie
De jaren van rechtmatig verblijf onder de tijdelijke bescherming meetellen voor de naturalisatie — via een gerichte wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap (artikel 8) — en een vrijwillig nationaal pad naar stabiel verblijf, in het belang van zowel de verplaatste personen als Nederland.
Zes richtlijnen
Het programma bundelt zes lijnen die elkaar versterken.
02
Naturalisatie
Een wettelijk geregelde mogelijkheid om Nederlandse nationaliteit te verkrijgen na het vervullen van vastgestelde voorwaarden, met de wettelijke verblijfsduur als referentie.
03
Woonzekerheid
Van langdurige gemeentelijke opvang naar geschikte langetermijnwoning, inclusief vrijwillig gebruik van leegstaande panden.
04
Werk en opleiding
Toegang tot de arbeidsmarkt, ondernemerschap, beroepsopleiding en integratieprogramma’s behouden.
05
Serviceverlening
Gemeentelijke consultatiepunten in samenwerking met IND die informatie geven, maar niet zelf beslissen over aanvragen.
06
Kosten en rechtswaarborgen
Een vergelijking van de kosten van het huidige systeem van tijdelijke opvang met langdurige integratie, plus waarborgen voor tijdige behandeling.
De cijfers achter het voorstel
De onderbouwing berust op openbare statistiek van CBS, WODC, SEO Economisch Onderzoek en Ipsos I&O.
43%
Zouden niet terugkeren, ook niet bij veiligheid (nog 37% onzeker) — 75% zouden een Nederlands paspoort aanvragen
78% → 42%
Steun voor een «ruimhartig» opvangbeleid onder Nederlanders (maart 2022 → augustus 2024) — het venster wordt kleiner
Rechtelijke grondslag
Het voorstel bouwt voort op uitspraken die volgens de opstellers duidelijke proceswaarborgen afdwingen. Zij creëren geen automatisch recht op nationaliteit of een positieve beslissing in een asielzaak.
Hof van Justitie EU, C-249/25 (Jilin), 1 oktober 2026 ↗
ECLI:EU:C:2026:806 — algemene automatische opschorting van de behandeling van asielaanvragen van personen die onder de tijdelijke bescherming vallen.
Rechtbank Den Haag, 16 oktober 2026 ↗
ECLI:NL:RBDHA:2026:30469 — langdurige administratieve uitstel van de behandeling van aanvragen kost de staat geld; transparante langetermijnstatus pakt precies dat probleem aan.
Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, 30 november 2022 ↗
ECLI:NL:RVS:2022:3353 — artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de EU garandeert een recht op effectieve rechterlijke bescherming; de staat mag de procedure niet onnodig vertragen.
Voorgestelde wijzigingen
Het wetsvoorstel werkt op twee niveaus en bevat vijftien concreet benoemde bepalingen.
Rijkswet op het Nederlanderschap (artikelen 7–10) ↗
Aantal tellen van de periode onder tijdelijke bescherming · speciale niet-tijdelijke verblijfsdoel · bijzondere naturalisatieprocedure · meervoudige nationaliteit en de verplichting tot afstand · jongeren die in Nederland volwassen zijn geworden
Vreemdelingenwet 2000, Vreemdelingenbesluit 2000, Vreemdelingencirculaire 2000, Wet inburgering 2021 ↗
Verblijfsvergunning met niet-tijdelijk doel · criteria, termijnen en rechtswaarborgen · naturalisatievoorwaarden · inburgering en de financiering daarvan
Woon- en leegstandwetgeving ↗
Langetermijnhuisvesting en bescherming van woonomstandigheden · inzet van leegstaand vastgoed · pilot in de regio Overbetuwe
Fasen
- Tot maart 2027
Juridische en administratieve voorbereiding
Interdepartementele werkgroep met IND, VNG, de Oekraïense gemeenschap, specialisten op het gebied van nationaliteitsrecht, DUO, woonorganisaties en mensenrechtenorganisaties; roadmap voor de Rijkswet én voor gewone Nederlandse wetten; audit van de procedure M35H; waarborgen voor vrijwilligheid en onafhankelijke juridische hulp.
- April – december 2027
Normenpakket en pilots
Memorie van toelichting, wetsontwerpen en budgetten; toetsing van uitvoerbaarheid; pilot van informatiepunten in 20 gemeenten, indien budget en grondslag aanwezig zijn; afstemming met de volkshuisvestingsprogramma’s.
- 2028
Mogelijke ingang van de nieuwe rechtsorde
Bij inwerkingtreding van de wetswijzigingen: gefaseerde toegang tot de nieuwe vergunning. Naturalisatieaanvragen alleen bij individueel vervulde voorwaarden. Ongeacht de hervorming blijven de reguliere asielprocedure en woonomstandigheden gelden.
- 2029 – 2031
Evaluatie en bijsturing
Jaarlijkse publicatie van doorlooptijden, kosten, huisvesting, participatie en klachten; onafhankelijke evaluatie bepaalt of de criteria, de bekostiging of de omvang van het programma moeten worden aangepast.
Verzoeken aan het ministerie
De opstellers vragen de verantwoordelijke ministeries, IND, VNG en andere bevoegde organen om onder meer:
- Een officiële discussie starten over een normenpakket dat een nationale route naar stabiel verblijf creëert, met een eigen telling van de jaren tijdelijke bescherming voor de naturalisatie.
- Juridisch advies geven over een amendement op artikel 8 van de Rijkswet op het Nederlanderschap en over een mogelijke bijzondere overgangsregeling op koninkrijksniveau.
- Een niet-tijdelijk verblijfsdoel in de Vw/Vb/Vc 2000 onderzoeken, met criteria, termijnen en rechtswaarborgen.
- De procedure voor deelneming van Aruba, Curaçao en Sint Maarten aan de nationaliteitswetgeving uitwerken, en de gevolgen van artikel 9 RWN voor meervoudige nationaliteit toetsen.
- Meegedeeld worden hoeveel Oekraïense M35H-aanvragen onbeslist zijn, hoe lang de behandeling duurt en hoe de vertraging wordt opgelost — en hoe de uitspraken van 16 oktober 2026 worden uitgevoerd.
- Bij de consultaties Ukrainian organisaties, waaronder ULCNL, op gelijke procedurele voet uitnodigen, en een schriftelijk antwoord ontvangen met de verantwoordelijke instellingen, evaluatietermijnen en vervolgstappen.
Het document zelf
De volledige tekst van het wetsvoorstel — vijftien bepalingen, de financiële onderbouwing, de matrix van bevoegdheden en de vragen voor de formele juridische toets — is bewust niet op deze website gepubliceerd. Het is een werkdocument dat nog toetsing, afstemming en politieke bespreking behoeft voordat het formeel kan worden ingediend. Op aanvraag is de tekst beschikbaar.
Opgesteld door: ULCNL Bennebroek (Oekraïense Rechtskamer in het Koninkrijk der Nederlanden) samen met Key Legal Factors B.V. — juridische analyse van 11 november 2026, herziene versie van 12 november 2026.
Meewerken aan de uitwerking
De Kamer zoekt juristen uit Oekraïne die in Nederland werken en willen bijdragen aan de volgende fase: de juridische uitwerking, de voorbereiding van de consultaties en de borging van de procedurele gelijkheid van Ukrainian organisations.
Bronnen
CBS — Asiel en integratie 2026 · CBS — arbeid bij Oekraïense vluchtelingen · WODC — Verblijfsintenties van Oekraïense vluchtelingen · SEO — Economische bijdrage van ontheemden uit Oekraïne · Ipsos I&O — Flitspeilingen vluchtelingen uit Oekraïne · Hoge Raad van Advies over RWN en nationaliteit